Σάββατο, 18 Ιανουαρίου 2014

Οι Ανατολικο - Γερμανοί έχασαν τα πάντα το 1989

Στις 9 Νοεμβρίου 1989, όταν το Τείχος του Βερολίνου έπεσε κατάλαβα ότι η γερμανική ενοποίηση θα ακολουθήσει σύντομα, πράγμα το οποίο έγινε ένα χρόνο αργότερα. Αυτό σήμανε το τέλος της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας (ΛΔΓ), χώρα στην οποία γεννήθηκα, μεγάλωσα, γέννησα τα δύο παιδιά μου, απέκτησα το διδακτορικό μου και απολάμβανα μια ικανοποιητική δουλειά ως καθηγητής στην αγγλική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Potsdam.
Φυσικά, η ενοποίηση έφερε μαζί της την ελευθερία να ταξιδεύει κανείς στον κόσμο και, για μερικούς, περισσότερο υλικό πλούτο, αλλά επίσης έφερε την κοινωνική ανισότητα, την εκτεταμένη ανεργία, το χονδροειδή καταναλωτισμό, καθώς και μια δαιμονοποίηση της χώρας που ζούσα. Παρά τα πλεονεκτήματα, για πολλούς ήταν περισσότερο μια καταστροφή παρά μια εορταστική εκδήλωση.


Δύο απλά παραδείγματα. Η καλύτερή μου φίλη, καθηγήτρια ξένων γλωσσών, έχασε τη δουλειά της και βρέθηκε στη μαύρη λίστα, επειδή τη στιγμή που έπεσε το τείχος, δίδασκε σε μια κρατική νομική σχολή. Εκείνη δεν ήταν μέλος του κόμματος, ούτε ήταν πολιτικοποιημένη. Μετά από πολύ προσπάθεια κατάφερε να βρει μια δουλειά βοηθώντας τους αποκλεισμένους από το σχολείο νέους, χωρίς μακροπρόθεσμη σύμβαση και με πολύ χαμηλότερο μισθό. Ο αδελφός μου, ο οποίος έχει διδακτορικό στη φιλοσοφία της επιστήμης, έχασε τη δουλειά του ως ερευνητής στην ακαδημία και από τότε ήταν μόνο σε θέση να βρει περίεργες, χαμηλόμισθες προσωρινές θέσεις εργασίας.


Λίγα είναι γνωστά για το τι συνέβη στην οικονομία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας, όταν έπεσε το τείχος. Μόλις τα σύνορα ήταν ανοιχτά, η κυβέρνηση αποφάσισε να συστήσει μια κηδεμονία για να εξασφαλιστεί ότι οι «δημόσιες επιχειρήσεις» (η πλειοψηφία των επιχειρήσεων) θα μεταφερθούν στους πολίτες που είχαν δημιουργήσει τον πλούτο. Ωστόσο, λίγους μήνες πριν από την ενοποίηση, η τότε νεοεκλεγείσα συντηρητική κυβέρνηση παρέδωσε την κηδεμονία προς τους δυτικογερμανούς υποψηφίους, πολλοί από τους οποίους εκπροσωπούσαν τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρήσεων. Η ιδέα της μεταβίβασης των δημόσιων περιουσιακών στοιχείων στους πολίτες είχε αποσυρθεί. Αντί για αυτό, όλα τα περιουσιακά στοιχεία ιδιωτικοποιήθηκαν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Περισσότερο από 85% των δημόσιων επιχειρήσεων αγοράστηκε από δυτικογερμανούς και πολλές έκλεισαν αμέσως μετά. Στην ύπαιθρο 1,7 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικών και δασικών εκτάσεων πωλήθηκαν και το 80 % των εργαζομένων στη γεωργία έχασαν τη δουλειά τους.


Τον Ιούλιο του 1990, όταν η ΛΔΓ υπήρχε ακόμη, μια βιαστική «νομισματική ένωση» εισήχθη με αποτέλεσμα η οικονομία της ΛΔΓ να βυθιστεί σε πτώχευση. Πριν από την ενοποίηση, το Δυτικό γερμανικό μάρκο ήταν ίσο με 4.5 ανατολικογερμανικά μάρκα. Ωστόσο, η νομισματική ένωση ήταν στηριζόταν στην ισοτιμία 1:1. Το αποτέλεσμα ήταν τα εξαγώγιμα προϊόντα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας να υποστούν αύξηση τιμών κατά 450% εν μία νυκτί και δεν ήταν πλέον ανταγωνιστικά. Η αγορά των εξαγωγών (39 % της οικονομίας) αναπόφευκτα κατέρρευσε.


Μεγάλος αριθμός απλών εργαζομένων έχασαν τις δουλειές τους, αλλά το ίδιο έγινε και για χιλιάδες ερευνητές και ακαδημαϊκούς. Ως αποτέλεσμα του καθαρισμού των πανεπιστημίων, των ερευνητικών και επιστημονικών ιδρυμάτων σε μια διαδικασία πολιτικής «ιεράς εξέτασης», πάνω από ένα εκατομμύριο άτομα με πτυχία έχασαν τις δουλειές τους. Αυτό αποτελούσε περίπου το 50% αυτής της κοινωνικής ομάδας, δημιουργώντας στην Ανατολική Γερμανία το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας πτυχιούχων στον κόσμο. Όλοι οι πρυτάνεις των πανεπιστημίων και οι διευθυντές των κρατικών επιχειρήσεων, καθώς και 75.000 δάσκαλοι έχασαν τις δουλειές τους και πολλοί μπήκαν σε μαύρη λίστα. Αυτή η διαδικασία ήταν σε πλήρη αντίθεση με ό, τι συνέβη στη Δυτική Γερμανία μετά τον πόλεμο, όταν λίγοι πρώην Ναζί υποβλήθηκαν σε απόλυση με αυτόν τον τρόπο.


Στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας ο καθένας είχε μια νομική εγγύηση της ασφάλειας της κατοχής και της κυριότητας των ακινήτων όπου ζούσε. Μετά την ενοποίηση, έγιναν 2,2 εκατομμύρια αξιώσεις από μη-ανατολικογερμανούς πολίτες στα σπίτια των ανατολικογερμανών. Πολλοί έχασαν τα σπίτια που είχαν ζήσει δεκαετίες. Ένας αριθμός εξ αυτών αυτοκτόνησε αντί να τα παραδώσει. Κατά ειρωνικό τρόπο, οι αξιώσεις για επιστροφή από ανατολικογερμανούς σε σπίτια δυτικών, απορρίφθηκαν ως αναχρονιστικές.


Από την κατάρρευση της ΛΔΓ, πολλοί έχουν αναγνωρίσει την αξία των αυθεντικών κοινωνικών επιτευγμάτων της ΛΔΓ και μετανιώνουν που αυτά έχουν πια χαθεί: κοινωνική ισότητα και ισότητα των δύο φύλων, πλήρης εργασία και απουσία υπαρξιακών φόβων, καθώς και επιδοτούμενα ενοίκια, δημόσιες μεταφορές, πολιτισμός και ελεύθερες για όλους αθλητικές εγκαταστάσεις. Δυστυχώς, η κατάρρευση της ΛΔΓ και του «κρατικού σοσιαλισμού» ήρθε λίγο πριν από την κατάρρευση του συστήματος της «ελεύθερης αγοράς» της Δύσης.

Δεν υπάρχουν σχόλια: